Ραψωδία (292-303)

Τὸν δ᾿ ἄρ᾿ ὑποβλήδην ἠμείβετο δῖος Ἀχιλλεύς΄
"ἦ γάρ κεν δειλός τε καὶ οὐτιδανὸς καλεοίμην, εἰ δὴ σοὶ πᾶν ἔργον ὑπείξομαι ὅττι κεν εἴπῃς΄
ἄλλοισιν δὴ ταῦτ᾿ ἐπιτέλλεο, μὴ γάρ ἔμοιγε 295
σήμαιν᾿΄ οὐ γάρ ἔγωγ᾿ ἔτι σοὶ πείσεσθαι ὀΐω.
ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δ᾿ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσι΄
χερσὶ μὲν οὔ τοι ἔγωγε μαχήσομαι εἵνεκα κούρης
οὔτε σοὶ οὔτε τῳ ἄλλῳ, ἐπεί μ᾿ ἀφέλεσθέ γε δόντες΄
τῶν δ᾿ ἄλλων ἃ μοί ἐστι θοῇ παρὰ νηΐ μελαίνῃ, 300
τῶν οὐκ ἄν τι φέροις ἀνελὼν ἀέκοντος ἐμεῖο΄
εἰ δ᾿ ἄγε μὴν πείρησαι, ἵνα γνώωσι καὶ τοι΄
αἶψά τοι αἷμα κελαινὸν ἐρωήσει περὶ δουρί."

Ἀπόδοση

Σ᾿ αὐτὸν δὲ τότε παρεμβλητικὰ ἀποκρίθηκε ὁ θεϊκὸς Ἀχιλλεύς΄
"ἀλὴθεια καὶ δειλὸ καὶ οὐτιδανὸ θὰ μ᾿ ἀποκαλοῦσαν,
ἂν δὴ σὲ πᾶν ἔργο σου ὑποτάσσωμαι, ὅ,τι καὶ ἂν πεῖς
σὲ ἄλλους δὴ ταῦτα διέταζε, μὴ γὰρ ἐμένα 295
διατάζεις΄ γιατὶ δὲν ἐγὼ βεβαίως σὲ σένα θὰ πείθομαι νομίζω.
ἄλλο δὲ σὲ σένα θὰ πῶ, σὺ δὲ στὶς φρένες βάλε το τὶς δικές σου΄
στὰ χέρια μὲν δὲν γι᾿ αὐτὸ ἐγὼ βέβαια θὰ μαχηθῶ ἕνεκα τῆς κόρης
οὔτε μὲ σένα οὔτε μὲ ἄλλον, ἐπειδὴ μὲν τὴν ἀφαιρέσατέ γε δίδοντάς την΄
τῶν δὲ ἄλλων αὐτὰ ποὺ δικά μου εἶναι κοντὰ στὴν γρήγορη μέλαινα νῆα 300
αὐτῶν δὲν θ᾿ ἀρπάξεις κάτι καταστροφέα χωρὶς τὴν θέλησή μου΄
ἂν δὲ (τὸ κάνεις) ἐμπρὸς ἀληθῶς ἐπιχείρησέ το, γιὰ νὰ δοῦν καὶ αὐτοὶ ἐδῶ΄
ταχέως τὸ δικό σου αἷμα τὸ μελανὸ θὰ ῥεύσει γύρω στὸ δόρυ."

Ραψωδία (285-291)

Τὸν δ᾿ ἀπαμειβόμενος προσέφη κρείων Ἀγαμέμνων΄ 285
"ναὶ δὴ ταῦτά γε πάντα, γέρον, κατὰ μοῖραν ἔειπες΄
ἀλλ᾿ ὅδ᾿ ἀνὴρ ἐθέλει περὶ πάντων ἔμμεναι ἄλλων,
πάντων μὲν κρατέειν ἐθέλει, πάντεσσι δ᾿ ἀνάσσειν,
πᾶσι δὲ σημαίνειν, ἅ τιν᾿ οὐ πείσεσθαι ὀΐω΄
εἰ δὲ μιν αἰχμητὴν ἔθεσαν θεοὶ αἰὲν ἐόντες, 290
τοὔνεκά οἱ προθέουσιν ὀνείδεα μυθήσασθαι;"

Ἀπόδοση

Στὸν δὲ ἀποκρινόμενος εἶπε ὁ κρείων Ἀγαμέμνων΄ 285
‘’ναὶ δὴ ταῦτά γε ὅλα, γέρον, ὀρθῶς τὰ εἴπες΄
ἀλλὰ αὐτὸς ἐδῶ ἐθέλει ὑπεράνω πάντων νὰ εἶναι τῶν ἄλλων,
ἀπ᾿ ὅλους μὲν νὰ ἐπικρατεῖ ἐθέλει, ὅλους δὲ ν᾿ ἀνάσσει,
σ᾿ ὅλους δὲ νὰ δίνει διαταγές, στὰ ὁποία δὲν νομίζω νὰ πεισθοῦν
ἂν δὲ αὐτὸν αἰχμητὴ ἔθεσαν οἱ θεοὶ ποὺ αἰώνιοι εἶναι, 290
τούτου ἕνεκα αὐτοὶ τὸν ἔκαναν πρόθυμο ὀνειδισμοὺς νὰ λέει;’’

Ραψωδία Α (245-284)

Ὣς φάτο Πηλεΐδης, ποτὶ δὲ σκῆπτρον βάλε γαίῃ 245
χρυσείοις ἥλοισι πεπαρμένον, ἕζετο δ' αὐτός΄
Ἀτρεΐδης δ' ἑτέρωθεν ἐμήνιε΄ τοῖσι δὲ Νέστωρ
ἡδυεπὴς ἀνόρουσε, λιγὺς Πυλίων ἀγορητής,
τοῦ καὶ ἀπὸ γλώσσης μέλιτος γλυκίων ῥέεν αὐδή΄
τῷ δ' ἤδη δύο μὲν γενεαὶ μερόπων ἀνθρώπων 250
ἐφθίαθ᾿, οἵ οἱ πρόσθεν ἅμα τράφεν ἠδ᾿ ἐγένοντο
ἐν Πύλῳ ἠγαθέῃ, μετὰ δὲ τριτάτοισιν ἄνασσεν΄
ὅ σφιν ἐὺ φρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν΄
"ὦ πόποι, ἦ μέγα πένθος Ἀχαιΐδα γαῖαν ἱκάνει΄
ἦ κεν γηθήσαι Πρίαμος Πριάμοιό τε παῖδες 255
ἄλλοι τε Τρῶες μέγα κεν κεχαροίατο θυμῷ,
εἰ σφῶϊν τάδε πάντα πυθοίατο μαρναμένοιϊν,
οἳ περὶ μὲν βουλὴν Δαναῶν, περὶ δ' ἐστὲ μάχεσθαι.
ἀλλὰ πίθεσθ᾿΄ ἄμφω δὲ νεωτέρω ἐστὸν ἐμεῖο΄
ἤδη γάρ ποτ᾿ ἐγὼ καὶ ἀρείοσιν ἠέ περ ὑμῖν 260
ἀνδράσιν ὡμίλησα, καὶ οὔ ποτέ μ᾿ οἵ γ᾿ ἀθέριζον.
οὔ γάρ πω τοίους ἴδον ἀνέρας οὐδὲ ἴδωμαι,
οἷον Πειρίθοόν τε Δρύαντά τε, ποιμένα λαῶν,
Καινέα τ' Ἐξάδιόν τε καὶ ἀντίθεον Πολύφημον,
Θησέα τ' Αἰγεΐδην, ἐπιείκελον ἀθανάτοισιν΄ 265
κάρτιστοι δὴ κεῖνοι ἐπιχθονίων τράφεν ἀνδρῶν΄
κάρτιστοι μὲν ἔσαν καὶ καρτίστοις ἐμάχοντο,
φηρσὶν ὀρεσκῴοισι, καὶ ἐκπάγλως ἀπόλεσσαν.
καὶ μὲν τοῖσιν ἐγὼ μεθομίλεον ἐκ Πύλου ἐλθών,
τηλόθεν ἐξ ἀπίης γαίης΄ καλέσαντο γὰρ αὐτοί΄ 270
καὶ μαχόμην κατ᾿ ἔμ᾿ αὐτὸν ἐγώ΄ κείνοισι δ' ἂν οὔ τις
τῶν οἳ νῦν βροτοί εἰσιν ἐπιχθόνιοι μαχέοιτο΄
καὶ μὲν μευ βουλέων ξύνιεν πείθοντό τε μύθῳ΄
ἀλλὰ πίθεσθε καὶ ὔμμες, ἐπεὶ πείθεσθαι ἄμεινον΄
μήτε σὺ τόνδ᾿ ἀγαθός περ ἐὼν ἀποαίρεο κούρην, 275
ἀλλ᾿ ἔα, ὥς οἱ πρῶτα δόσαν γέρας υἷες Ἀχαιῶν΄
μήτε σύ, Πηλεΐδη, ἔθελ᾿ ἐριζέμεναι βασιλῆϊ
ἀντιβίην, ἐπεὶ οὔ ποθ᾿ ὁμοίης ἔμμορε τιμῆς
σκηπτοῦχος βασιλεύς, ᾦ τε Ζεὺς κῦδος ἔδωκεν.
εἰ δὲ σὺ καρτερός ἐσσι, θεὰ δὲ σε γείνατο μήτηρ, 280
ἀλλ᾿ ὅ γε φέρτερός ἐστιν, ἐπεὶ πλεόνεσσιν ἀνάσσει.
Ἀτρεΐδη, σὺ δὲ παῦε τεὸν μένος΄ αὐτὰρ ἔγωγε
λίσσομ᾿ Ἀχιλλῆϊ μεθέμεν χόλον, ὃς μέγα πᾶσιν
ἕρκος Ἀχαιοῖσιν πέλεται πολέμοιο κακοῖο.

Ἀπόδοση

Ἔτσι μίλησεν ὁ Πηλεΐδης, πρὸς δὲ τὸ σκῆπτρον ἔβαλλε στὴ γῆ 245
μὲ χρυσὰ καρφιὰ διαπερασμένο, κάθισε δὲ αὐτός΄
ὁ Ἀτρεΐδης δὲ ἀπ᾿ τὴν ἄλλη μαινόταν΄ ἀπ᾿ αὐτοὺς δὲ ὁ Νέστωρ
ὁ ἡδυεπὴς ὠρθώθηκε, γλυκὺς τῶν Πυλίων ἀγορητής,
αὐτοὺ καὶ ἀπ᾿ τὴν γλῶσσαν μελιοῦ γλυκὺν ἔρρεε ἡ φωνή΄
αὐτὸς δὲ ἤδη δύο μὲν γενιὲς μερόπων ἀνθρώπων 250
εἶχε δεῖ νὰ πεθαίνουν, οἱ ὁποίοι ἀπὸ πρὶν μαζὶ τράφηκαν καὶ γεννήθηκαν
στὴν Πύλο τὴν ἠγαθέη, μεταξὺ δὲ τῶν τρίτων ἄνασσεν΄
αὐτὸς γιὰ ἐκείνουν ἐϋφρονέων ἀγόρευσε καὶ μετέειπεν΄
‘’ὦ πόποι, ἀλήθεια μέγα πένθος στὴν Ἀχαϊκὴ γῆ φθάνει΄
ἀλήθεια θὰ χαιρόταν ὁ Πρίαμος καὶ τοῦ Πριάμου οἱ παῖδες 255
οἱ ἄλλοι τε Τρῶες μέγα θὰ χαίρονταν μὲ τὴν ψυχή τους,
ἂν γιὰ ἐσᾶς γι᾿ αὐτὰ ἐδῶ ὅλα μάθαιναν πὼς μαλώνεται,
οἱ ἴδιοι στὴ μὲν βουλὴ τῶν Δαναῶν, στὴν μάχη δὲ περνᾶτε.
ἀλλὰ πεισθεῖτε΄ ἀμφότεροι δὲ νεότεροι εἶστε ἀπὸ ἐμέ΄
γιατὶ ἤδη κάποτε ἐγὼ ἂν καὶ μὲ ἀρειότερους ἀπὸ ἐσᾶς 260
ἄνδρες συναναστράφηκα, καὶ οὐδέποτε με οἵ γε περιφρόνησαν.
γιατὶ δὲν ἀκόμη τέτοιους εἶδα ἄνδρες οὔτε θὰ δῶ,
ὅπως τὸν Πειρίθοόν τε Δρύαντά τε, ποιμένα λαῶν,
τὸν Καινέα τε τὸν Ἐξάδιόν τε καὶ τὸν ἰσόθεο Πολύφημο,
τὸν Θησέα τε Αἰγεΐδην, ὅμοιο μὲ τοὺς ἀθανάτους΄ 265
ἄριστοι δὴ ἐκεῖνοι τῶν ἐπιχθονίων ποὺ ἐτράφησαν ἀνδρῶν΄
κράτιστοι μὲν ἦσαν καὶ μὲ κρατίστους ἐμάχοντο,
μὲ τὰ θηρία τὰ ὀρεσίβια, καὶ θαυμασίως τὰ ἐξόντωσαν.
καὶ μὲν μ᾿ αὐτοὺς ἐγὼ συναναστράφηκα ἐκ Πύλου ἐλθών,
τηλόθεν ἀπὸ τὴν μακρινή γή΄ γιατὶ μὲ κάλεσαν αὐτοί΄ 270
καὶ μαχόμουν στὴν θέση μου ἐγώ΄ ἐκεῖνους δὲ οὔτε κάποιος
ἀπὸ τοὺς τωρινοὺς βροτοὺς ποὺ εἶναι τοὺς ἐπιχθονίους θὰ μαχόταν΄
καὶ μὲν τὶς δικές μου βουλὲς ἄκουγαν καὶ πείθοντο στὸν μῦθο΄
ἀλλὰ νὰ πείθεσθε καὶ σεῖς, ἐπειδὴ τὸ νὰ πείθεσαι καλύτερο΄
μήτε σύ ἀγαθὸς ὅπως εἶσαι ν᾿ ἀφαιρέσεις τὴν κόρη, 275
ἀλλὰ ἄφησέ την, ὥς οἱ πρῶτα δόσαν γέρας οἱ υἷες τῶν Ἀχαιῶν΄
μήτε σύ, Πηλεΐδη, νὰ θέλεις νὰ μαλώνεις μὲ τὸν βασιλιὰ
βιαίως, ἐπειδὴ δὲν ποτὲ ὁμοίης μετεῖχεν τιμῆς
σκηπτοῦχος βασιλεύς, πού τε ὁ Ζεὺς κῦδος ἔδωκεν.
ἂν δὲ σὺ ἰσχυρὸς εἶσαι, θεὰ δέ σε γέννησε μήτηρ, 280
ἀλλὰ ὅ γε καλύτερος εἶναι, ἐπειδὴ στοὺς πλείονες ἀνάσσει.
Ἀτρεΐδη, σὺ δὲ παῦε τὸ δικό σου μένος΄ πάντως ἐγὼ τουλάχιστον
παρακαλῶ τὸν Ἀχιλλέα ν᾿ ἀφήσει τὸν χόλο, ὁ ὁποῖος μέγα σὲ ὅλους
ἕρκος στοὺς Ἀχαιοὺς εἶναι στὸν κακὸ πόλεμο.’’

Ραψωδία Α (223-244)

Πηλεΐδης δ᾿ ἐξαῦτις ἀταρτηροῖς ἐπέεσσιν
Ἀτρεΐδην προσέειπε, καὶ οὔ πω λῆγε χόλοιο΄
‘’οἰνοβαρές, κυνὸς ὄμματ᾿ ἔχων, κραδίην δ᾿ ἐλάφοιο, 225
οὔτε ποτ᾿ ἐς πόλεμον ἅμα λαῷ θωρηχθῆναι
οὔτε λόχον δ᾿ ἰέναι σὺν ἀριστήεσσιν Ἀχαιῶν
τέτληκας θυμῷ΄τὸ δέ τοι κὴρ εἴδεται εἶναι.
ἦ πολὺ λώϊόν ἐστι κατὰ στρατὸν εὐρὺν Ἀχαιῶν
δῶρ᾿ ἀποαιρεῖσθαι ὅς τις σέθεν ἀντίον εἴπῃ΄ 230
δημοβόρος βασιλεύς, ἐπεὶ οὐτιδανοῖσιν ἀνάσσεις΄
ἦ γὰρ ἄν, Ἀτρεΐδη, νῦν ὕστατα λωβήσαιο.
ἀλλ᾿ ἔκ τοι ἐρέω καὶ ἐπὶ μέγαν ὅρκον ὀμοῦμαι΄
ναὶ μὰ τόδε σκῆπτρον, τὸ μὲν οὔ ποτε φύλλα καὶ ὄζους
φύσει, ἐπεὶ δὴ πρῶτα τομὴν ἐν ὄρεσσι λέλοιπεν, 235
οὐδ᾿ ἀναθηλήσει΄ περὶ γὰρ ῥά ἑ χαλκὸς ἔλεψε
φύλλα τε καὶ φλοιόν΄ νῦν αὖτέ μιν υἷες Ἀχαιῶν
ἐν παλάμῃς φορέουσι δικασπόλοι, οἵ τε θέμιστας
πρὸς Διὸς εἰρύαται΄ ὁ δέ τοι μέγας ἔσσεται ὅρκος΄
ἦ ποτ' Ἀχιλλῆος ποθὴ ἵξεται υἷας Ἀχαιῶν 240
σύμπαντας΄ τότε δ᾿ οὔ τι δυνήσεαι ἀχνύμενός περ
χραισμεῖν, εὖτ᾿ ἂν πολλοὶ ὑφ᾿ Ἕκτορος ἀνδροφόνοιο
θνῄσκοντες πίπτωσι΄ σὺ δ᾿ ἔνδοθι θυμὸν ἀμύξεις
χωόμενος ὅ τ᾿ ἄριστον Άχαιῶν οὐδὲν ἔτισας.’’

Ἀπόδοση
Ὁ Πηλεΐδης δὲ πάλι μὲ ὀλέθρια ἔπη
στὸν Ἀτρεΐδην προσεῖπε, καὶ δὲν ἀκόμη ἔληγε τὸν χόλο΄
‘’οἰνοβαρές, κυνὸς ὄμματ᾿ ἔχων, καρδιά δ᾿ὲ ἐλαφιοῦ, 225
οὔτε ποτὲ εἰς πόλεμο μαζὶ μὲ τὸν λαὸ θωρακίσθηκες
οὔτε σ᾿ ἐνέδρα πῆγες μαζὶ μὲ τοὺς ἀρίστους τῶν Ἀχαιῶν
ἀπὸ ἀτολμία ψυχῆς΄ τὸ δὲ ἀληθῶς μοῖρα θανάτου φαίνεται πώς εἶναι.
ἀλήθεια πολὺ καλύτερο εἶναι κατὰ τὸν εὐρὺ στρατὸν τῶν Ἀχαιῶν
δῶρα ν᾿ ἀφαιροῦνται ἀπ᾿ ὅποιον ἀπὸ σένα τὸ ἐνάντιον εἴπῃ΄ 230
δημοβόρος βασιλεύς, ἐπειδὴ σὲ οὐτιδανοὺς ἀνάσσεις΄
γιατὶ ἀλήθεια, Ἀτρεΐδη, τώρα ἡ ὕστατη προσβολή σου.
ἀλλὰ κάτι σὲ σένα θὰ πῶ καὶ ἐπὶ μέγαν ὅρκον ὀρκίζομαι΄
ναὶ μὰ τοῦτο ἐδῶ τὸ σκῆπτρο, τὸ μὲν ποτὲ φύλλα καὶ κλαδιὰ
δὲν θ᾿ ἀναπτύξει, ἐπειδὴ πρῶτα τὸν κορμό του στὰ ὄρη ἄφησε, 235
οὔτε θὰ ξανανθίσει΄ γιατὶ γύρω του εὐκόλως ὁ χαλκὸς ἔγλυψε
φύλλα τε καὶ φλοιόν΄ τώρα πάλι οἱ ἴδιοι οἱ υἱοὶ Ἀχαιῶν
στὴν παλάμη τὸ φέρουν δικαστές, οἱ ὁποίοι τε τοὺς θεσμοὺς
γιὰ τὸν Δία προστατεύουν΄ ὁ δὲ ἀλήθεια μέγας θὰ εἶναι ὅρκος΄
ἀλήθεια κάποτε γιὰ τὸν Ἀχιλλέα πόθος θὰ ἔλθει στοὺς υἱοὺς τῶν Ἀχαιῶν 240
ὅλους΄ τότε δὲ δὲ θὰ δυνηθεῖς ἂν καὶ λυπημένος
ν᾿ ἀποτρέψεις τὸν ὄλεθρο, ὅταν πολλοὶ ἀπ᾿ τὸν ἀνδροφόνο Ἕκτορα
θνήσκοντες θὰ πίπτουν΄ σὺ δὲ μέσα στὴν καρδιὰ ἀμυχὲς θὰ νιώθεις
χολωμένος πού τε τὸν ἄριστον τῶν Ἀχαιῶν οὐδὲν ἐτίμησες.’’

Ραψωδία Α (215-222)

Τὴν δ᾿ ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς΄ 215
χρὴ μὲν σφωΐτερόν γε, θεά, ἔπος εἰρύσσασθαι
καὶ μάλα περ θυμῷ κεχολωμένον΄ ὧς γὰρ ἄμεινον΄
ὅς κε θεοῖς ἐπιπείθηται, μάλα τ᾿ ἔκλυον αὐτοῦ."

Ἦ καὶ ἐπ᾿ ἀργυρέῃ κώπῃ σχέθε χεῖρα βαρεῖαν,
ἂψ δ᾿ ἐς κουλεὸν ὦσε μέγα ξίφος, οὐδ᾿ ἀπίθησε 220
μύθῷ Ἀθηναίης΄ ἡ δ᾿ Οὔλυμπον δὲ βεβήκει
δώματ᾿ ἐς αἰγιόχοιο Διὸς μετὰ δαίμονας ἄλλους.

Ἀπόδοση
Στὴν δὲ ἀποκρινόμενος προσεῖπεν ὁ πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς΄ 215
"πρέπει μὲν τὸ δικό σας γε, θεά, ἔπος νὰ διαφυλάξω
ἂν καὶ πολὺ στὴν ψυχὴ χολωμένος (εἶμαι)΄ γιατὶ ἔτσι καλύτερα΄
ὅποιος στοὺς θεοὺς πείθεται, πολύ τε ἀκοῦν αὐτόν."

Εἶπε καὶ ἐπὶ τῆς ἀργυρῆς λαβῆς σήκωσε χεῖρα βαρειά,
πίσω δὲ εἰς τὴν θήκη ἄφησε τὸ μέγα ξίφος, οὐδὲ ἀπείθησε 220
στὸν μῦθο τῆς Ἀθηνᾶς΄ ἡ δὲ στὸν Ὄλυμπον δὲ ἀνέβῃ
εἰς τὰ δώματα τοῦ αἰγιόχου Διὸς μαζὶ μὲ τοὺς θεοὺς τοὺς ἄλλους.